'n Paar sake rondom die King -verslag
REGTE EN BEVOEGDHEDE VAN DIREKTEURE
BESTUUR
17.01
Die wetgewer plaas geen verpligting op 'n maatskappy om enige besondere taak aan die direksie op te dra nie, dog konseptueel is die direksie daar om die bestuur van die maatskappy te behartig of dan ten minste verantwoordelikheid daarvoor te aanvaar. Hoewel die bestuursreëling in beginsel in die statute neergelê word en normaalweg in skynbaar eenvoudige terme aan die direksie opgedra word, doen 'n verskeidenheid van bestuursreëlings hul in die praktyk voor. Die daadwerklike bestuur kan deur een of meer direkteure (of besturende direkteure) of selfs deur die hele direksie behartig word, of dit kan aan bestuurders buite die direksie opgedra word onder toesig van die direksie. Wanneer sommige direkteure die bestuur behartig, tree die volle direksie gewoonlik meer in 'n toesighoudende rol op.
17.02
Die presiese omvang van die bestuursbevoegdhede van die direkteure is regtens in die statute omskryf. Tabel artikel R 59 bepaal tipies: "Die sake van die maatskappy word bestuur deur die direkteure ……"
VERGOEDING
17.03
Die feit dat 'n persoon as direkteur aangestel is, geen hom geen ipso facto aanspraak op vergoeding nie. As die statute vir vergoeding voorsiening maak, bied so 'n voorskrif voldoende magtiging om op die basis in die statute vermeld die fondse van die maatskappy vir vergoeding te benut, maar omdat die statute nie 'n kontrak tussen direkteur en maatskappy daarstel nie, het 'n direkteur nie enkel uit hoofde van die vermelding van 'n bedrag in die statute 'n eis ex contractu vir sodanige vergoeding nie. Tog word sy reg erken om vergoeding wat uitdruklik in die statute gestel is van die maatskappy te vorder. Maak die statute nie vir vergoeding voorsiening nie, kan die maatskappy wel 'n vergoeding betaal, maar dan is dit in die aard van 'n geskenk en nie iets waarop die direkteur aanspraak kan maak nie.
17.04
Die direkteure se regte ten aansien van vergoeding bly per slot van sake 'n saak wat ooreenkomstig die voorskrifte van die besondere statute en bestaande kontrakte beslis word. 'n Direkteur qua direkteur is nie 'n werknemer van die maatskappy nie met die gevolg dat hy nie op die gewone voordele van 'n werknemer en gewone regte uit 'n diensverhouding kan aanspraak maak nie. Hy kan egter ook 'n dienskontrak met sy maatskappy aangaan sodat hy dan benewens sy posisie as direkteur ook in 'n diensverhouding staan.
TOEGANG TOT DIE MAATSKAPPYREKORDS
17.05
'n Direkteur is as sulks geregtig om die boeke en records van sy maatskappy na te gaan en daarin bygestaan te word deur 'n aanneemlik rekenkundige adviseur.
REGTE OM PLIGTE NA TE KOM
17.06
'n Direkteur mag nie verhoed word om sy rigte en pligte as sulks uit te oefen nie. Indien hy Aldus verhinder word, kan hy aksies teen die onregsplegers instel.
VERTROUENSPLIGTE TEENOOR MAATSKAPPY
17.07
Afgesien van pligte aan 'n direkteur opgelê uit hoofde van die Wet (behandel in 17.28 tot 17.42) rus daar gemeenregtelike sekere vertrouenspligte op 'n direkteur wat meebring dat hy sy bevoegdhede ter goedertrou en tot voordeel van die maatskappy moet uitoefen - (wat in hierdie afdeling behandel word) en die plig om redelike sorg en vaardigheid in die uitvoering van sy pligte aan die dag te lê (wat in 17.20 tot 17.22 behandel word).
DIE VERTROUENSVERHOUDING
17.08
Teenoor sy maatskappy staan 'n direkteur in 'n vertrouensverhouding wat die verpligting meebring dat hy in goeie trou teenoor sy maatskappy moet handel, sy bevoegdhede as dirketeur tot voordeel van sy maatskappy moet aanwend en 'n botsing tussen sy eie belange en die van die maatskappy moet vermy. Van hierdie verpligting kan 'n direkteur nie in die statute of in 'n kontrak of op enige ander wyse gevrywaar word nie, trouens, enige handeling wat neerkom op omseiling van hierdie verpligting word net soos 'n verbreking van die verpligting self beskou. In die bestaan van hierdie verpligting vind die maatskappy en sy lede hul belangrikste beskerming teen direkteure wat hul amp uitbuit. Indien 'n direkteur se verbreking van sy vertrouensplig daartoe lei dat sy maatskappy 'n verlies ly of dat hy daardeur bevoordeel is, kan die bedrag van daardie skade of voordeel deur die maatskappy verhaal word en kan die betrokke transaksie tersyde gestel word. In beginsel het 'n direkteur 'n vertrouensplig net teenoor die maatskappy op wie se direksie hy dien en nie teenoor ander maatskappye nie, selfs al is hulle in dieselfde groep. Dog, weens die mag wat 'n houermaatskappy oor 'n filiaal kan uitoefen, kan 'n vertrouensplig vir direkteure van die houermaatskappy in sekere omstandighede teenoor die filiaal gekonstrueer word, byvoorbeeld om nie die mag van die houermaatskappy te gebruik om die filiaal se vermoë om in sy eie beste belang te handel, te vernietig nie.
BASIS VAN AANSPREEKLIKHEID VIR VERBREKING VAN VERTROUENSPLIG
17.09
Die basis waarop 'n direkteur aanspreeklikheid teenoor sy maatskappy op die hals haal vir die verbreking van sy vertrouensplig is die algemene beginsel dat iemand wat in 'n vertrouensverhouding tot 'n ander staan, troubreuk pleeg as hy handel vir eie voordeel of tot nadeel van die ander, die skuldoorsaak is nog dilektueel nog kontraktueel, maar is eiesoortig. Daarbenewens kan so 'n troubreuk 'n direkteur ook strafregtelik aanspreeklik stel.
TIPIESE VERBREKINGS VAN DIREKTEURE SE VERTROUENSPLIG
'n Groot verskeidenheid van handelings kan 'n verbreking van 'n direkteur se vertrouenspligte tot gevolg hê. Die onderwerp kan onder die volgende vier hoofde plaaslik behandel word:
a. 'N BOTSING VAN BELANGE
17.10
Iemand in 'n vertrouensposisie soos 'n direkteur, is regtens verplig om te verhoed dat 'n botsing ontstaan tussen sy eie belange en die van die party wat hy dien. Op hierdie beginsel mag 'n direkteur geen ander voordeel uit sy amp bekom as dit waartoe hy by wyse van direkteursvergoeding geregtig is nie. Hierdie streng beperkings op die voordeel te haal uit die direkteursamp, dien om moontlike botsings van belang tussen 'n direkteur en sy maatskappy te verminder. Hoewel sulke addisionele voordele dikwels as geheime winste beskryf word, geld die reel eweneens selfs al was die voordeel openlik, te goeie trou en geensins ten koste van die maatskappy bekom. Die beslissende faktor is of die voordeel sy oorsprong het in die direkteur se ampsbekleding, of die maatskappy self enige voordeel ontneem is of nie, is irrelevant.
17.11
Op dieselfde beginsel moet 'n direkteur nie vir persoonlike gewin gebruik maak van inligting wat hy in sy hoedanigheid as direkteur bekom het nie. Andersyds word 'n direkteur nie verbied om op direksies van ander maatskappye te dien nie, skynbaar selfs nie eers as die ander maatskappy meeding met die eerste maatskappy nie, maar dan is hy in die bykans onhoudbare posisie dat hy nie die vertroulike inligting van die een maatskappy tot voordeel van die ander mag openbaar of aanwend nie. Wat hy dus vir 'n ander maatskappy kan doen, kan hy ook vir homself doen en is hy dus by magte om wel met sy maatskappy te kompeteer.
17.12
Omdat 'n direkteur wat met sy maatskappy wil kontrakteer 'n botsing tussen eie belang en maatskappy
belange gaan ervaar, is die reel dat so 'n kontrak nie nietig is nie, maar wel vernietigbaar is, na keuse
van die maatskappy. Die reel is dieselfde as die maatskappy kontrakteer met 'n maatskappy waarin die
direkteur 'n belang het. Vernietigbaarheid van die kontrak kan vermy word deur in die statute
direkteure deur 'n sogenaamde "uitsluitingsklousule" te magtig om met die maatskappy te kontrakteer.
Maak die statute nie aldus voorsiening nie (of is die voorskrifte van die statute in die verband nie
nagekom nie) is die kontrak vernietigbaar totdat dit na volle blootlegging van die feit wel deur die
ledevergadering - nie die direksie nie - bekragtig word. Hierdie aangeleentheid word verder in 17.34
tot 17.41 behandel aan die hand van die reeling in artikels 234 tot 241. Hierdie artikels plaas 'n
addissionele verpligting op 'n direkteur met die belang in 'n kontrak om sy belang tennoor sy mede-
direkteure te openbaar.
b. OORSKRYDING VAN BEVOEGDHEIDSBEPERKINGS
17.13
'n Direkteur het 'n vertrouensplig om hom te hou aan perke op die magte van die maatskappy en die
perke op sy eie magtiging om namens die maatskappy te handel. Verrig 'n direkteur tog 'n handeling
ten behoewe van die maatskappy wat buite die vermoë van die maatskappy val, kan nog die
maatskappy nog die ander party teenoor mekaar aanvoer dat die handeling nietig is. Dog in die interne
opset van die maatskappy kan direkteure aanspreeklikheid teenoor die maatskappy oploop. As 'n
handeling byvoorbeeld buite die vermoë oftewel doelstellings van 'n maatskappy val, kan 'n
maatskappy denkbaar skade ly en dan kan die verantwoordelike direkteur vir skade teenoor die
maatskappy aanspreeklik gehou word. Dus, as die direkteur as gevolg van optrede buite die vermoë
van die maatskappy (dit wel sê ultra vires die maatskappy) sekere uitbetalings gemaak het, kan hy
aangespreek word om die maatskappy te vergoed.
17.14
Normaalweg kan 'n verteenwoordiger sy prinsipaal slegs teenoor 'n derde bind as hy binne die bestek
van sy volmag handel. In die geval van 'n maatskappy egter, kan 'n direkteur sy maatskappy bind
selfs al was hy nie gemagtig om die besondere handeling te verrig nie, indien dit 'n geval van estoppel
is of binne die Turquand reel val, soos wanneer 'n interne maatskappy vereiste vir die bekleding van
die direkteur met bevoegdheid nie nagekom is nie en die derde onbewus was dat dit nie nagekom is
nie. Hoewel die maatskappy nie aanspreeklikheid in so 'n geval kan vryspring nie, sal die direkteur 'n
vertrouensplig verbreek het en aanspreeklikheid teenooor die maatskappy opdoen vir enige skade gely.
17.15
Die maatskappy kan ook enige verlies verhaal wat hy ly omdat die direkteur ongemagtigde
maatskappy handelings verrig, soos byvoorbeeld as ongemagtigde direkteursvergoeding betaal is of as
vergoeding vir ampsverlies betaal is sonder goedkeuring van 'n spesiale besluit soos voorgeskryf in
artikel 227.
C. VERSUIM OM SY DISKRESIE ONBELEMMERD TE HANDHAAF
17.16
'n Direkteur moet onbevooroordeeld die belange van die maatskappy beoordeel. Hy moet derhalwe
nie kontrakteer om op 'n sekere manier op te tree nie. 'n Onderneming om ten gunste van 'n
besondere voorstel te stem, kan om hierdie rede nie teen 'n direkteur afgedwing word nie. Aangesien
die rede vir hierdie reel is dat die vermoë om in die beste belang van die maatskappy op te tree nie aan
bande gelê moet word nie, volg dit dat as die beste belange van 'n maatskappy verg dat 'n besondere
kontrak aangegaan word en een van die implikasies is die direkteure moet onderneem om op 'n
sekere wyse te stem, so 'n kontrak tog geldig sal wees.
17.17
Die praktyk om 'n direkteur aan te stel om sekere aandeelhouers of ander belange in die maatskappy te
verteenwoordig, word regtens aanvaar, maar so 'n genomineerde is nogtans verplig om sy diskresie
onbelemmerd uit te oefen. Andersyds is dit as bedrog strafbaar indien 'n buitestaander die aanstelling
van die ditekteur bewerkstellig wat nie 'n benul het van wat hy doen nie en bloot dien as werktuig.
Daar is trouens beslis dat 'n direkteur wat bedank het en 'n willose werktuig en sy plek aangestel gekry
het nog steeds aan die vertrouens- en ander pligte van 'n direkteur gebonde is.
d. VERSUIM OM SY MAGTE AAN TE WEND VIR DIE DOEL WAARVOOR DIT
VERLEEN IS
17.18
In die regspraak het die plig van 'n direkteur om sy magte vir hulle ware doel aan te wend 'n
besonder betekenis verwerf, veral in sake waar die direksie hulle bevoegdheid om onuitgereikte
aandele uit te reik, aangewend het nie vir die ware doel, naamlik om verdere kapitaal vir die
maatskappy te bekom nie, maar om vir hulleself volgehoue beheer oor die maatskappy te verseker.
Hierdie plig is ook relevant wanneer die direksie sy bevoegdhede gebruik om die oorname van die
maatskappy te fnuik. Die direkteure handel in stryd met hul vertouenspligte as hulle hul bevoegdhede
so uitoefen dat hulle die meerderheid, of dit nou by 'n oornemer berus of nie, kan oorstem net omdat
hulle glo dat die oornemer nie die belange van die maatskappy gaan behartig soos hulle dit graag sou
wou gehad het nie.
17.19
Aangesien die direksie sy bevoegdhede vir hulle ware doel moet aanwend en nie, byvoorbeeld, ter
dwarsboming van die wens van die meerderheid nie, volg dit dat die direksie nie toegelaat sal word
om sy bevoegdhede aan te wend om aandele in die maatskappy toe te wys met die doel om die dan
bestaande meerderheid omver te werp nie.
PLIG TOT SORG EN VAARDIGHEID
BETEKENIS VAN "SORG " EN "VAARDIGHEID"
17.20
'n Direkteur moet sy amp en sy bevoegdhede bona fide en tot voordeel van die maatskappy beoefen.
Hierin moet hy die nodige sorg en vaardigheid aan die dag lê. Die maatstawwe waaraan hierdie sorg
en vaardigheid gemeet moet word, is egter geensins duidelik nie. Sorgsaamheid kan in 'n mate nog
objektief beoordeel word, maar vaardigheid wissel van persoon tot persoon. Nêrens word die vereiste
neergelê dat die direkteure van 'n staalfabriek byvoorbeeld 'n bedrewe metallurg moet wees nie, 'n
boer, 'n regsgeleerde, 'n medikus en 'n pensioenaris kan ewe veel wel op so 'n direksie dien sonder dat
hul gebrek aan kennis van staal, sy eienskappe, produksie en bemarking hul enigsins op grond van
onvaardigheid diskwalifiseer. Nogtans kan daar van ditekteure geverg word dat hulle die vaardigheid
waaroor hulle wel beskik, tot voordeel van die maatskappy aanwend.
17.21
Die begrippe "sorg" en "vaardigheid" het heelwat oorweging in die Engelse regspraak geniet. Die
resultaat van hierdie sienings is saamgevat deur MARCO R in Fisheries Development Corporation of
SA Limited v Jorgensen wat vir die leiding wat dit bied in drie breë stellings gestel kan word:
a.
Die omvang van 'n ditekteur se verpligting tot sorg en vaardigheid hang in 'n aansienlike mate af van
die aard van die maatskappy se besigheid en die besondere verpligtings deur hom aanvaar of aan hom
opgedra. Daar is 'n verskil tussen die heeltydse of uitvoerende direkteur wat by die daaglikse bestuur
van die maatskappy se sake betrek is en die nie-uitvoerende direkteur op wie geen besondere
verpligting geplaas is nie. Laasgenoemde hoef nie deurlopende aandag aan maatskappy sake te gee
nie. Sy verpligtings is afwisselend van aard en word nagekom op periodieke direksievergaderings en
ander vergaderings waar sy aandag vereis word. Hy is egter nie verplig om al daardie vergaderings by
te woon nie, hoewel hy dit behoort te doen wanneer dit redelikerwys moontlik is.
b.
'n Direkteur hoef nie oor besondere sakevernuf of -bedrewendheid of besondere vaardigheid of
intelligensie of selfs bedrewendheid in die besigheid van die maatskappy te beskik nie.Nogtans word
van hom vereis om die sorg wat redelikerwys van 'n persoon met sy kennis en ervaring verwag kan
word aan die dag te lê. 'n Direkteur is nie aanspreeklik vir blote oordeelsfoute nie.
c.
By alle pligte wat paslik aan 'n beampte oorgelaat kan word, is 'n direkteur waar geen besondere
gronde vir agterdog bestaan nie, geregtig om in die beampte vertroue te plaas vir die eerlike uitvoering
van daardie pligte. Hy is geregtig om die oordeel, inligting en advies van die bestuur te aanvaar en
daarop te steun waar daar nie goeie redes is om dit te betwyfel nie. Klaarblyklik moet 'n direkteur wat
redelik sorgsaam handel nie inligting en advies blindelings aanvaar nie. Hy kan dit aanvaar en hy mag
daarop handel, maar hy moet dit deeglik oorweeg en sy eie oordeel ooreenkomstig uitoefen.
AANSPREEKLIKHEID VIR NIE-NAKOMING
17.22
'n Direkteur wat sy sorgsaamheidsverpligtings nie nakom nie, kan op grond van onregmatige daad
deur die maatskappy vir skadevergoeding aangespreek word, as daar boonop 'n kontrak tussen die
direkteur en sy maatskappy bestaan het, (soos gewoonlik die geval is met voltydse uitvoerende
direkteure) sou hy hom ook aan kontrakbreuk skuldig gemaak het.
OPTREDE TEENOOR LEDE
GEEN VERTROUENSPLIG TEENOOR INDIVIDUELE LEDE
17.23
Wanneer die stelling gemaak word dat 'n direkteur in goeie trou teenoor die maatskappy en ter
bevordering van die belange van die maatskappy moet optree, is die implikasie dat die lede as 'n groep
baat moet vind in die welstand van die maatskappy. In hierdie sin rus daar 'n vertrouensplig op
direkteure om die belange van lede te bevorder. Geen vertrouensverhouding bestaan egter tussen 'n
direkteur en individuele lede van die maatskappy nie. Uiteraard sou dit onmoontlik gewees het vir 'n
direkteur om in 'n vertrouensverhouding teenoor sowel die maatskappy as die individuele lede gestel te
word, die belange van 'n lid en die maatskappy kan uiteenlopend wees met die gevolg dat dit vir die
direkteur 'n onmoontlike situasie kan meebring wanneer hy vertrouenspligte teenoor albei moet nakom.
DIE REG OM IN AANDELE TE HANDEL
17.24
Sedert die beslissing in Percival v Wright is in Engeland aanvaar dat 'n direkteur, met binne kennis van
maatskappysake tot sy beskikking, aandele van sy maatskappy kan koop en verkoop vir eie gewin
sonder dat hy die inligting aan die ander party bekend hoef te maak. Al wat in werklikheid in Percival
v Wright beslis is, is dat 'n aandeelhouer wat sy aandele teen sy prys te koop aanbied, nie die transakie
ter syde kan stel op grond daarvan dat 'n direkteur, met binne-kennis tot sy beskikking, die aandele
teen die lid se prys gekoop het en dit later geblyk het dat die aandele heelwat meer werd is nie. In die
uitspraak word trouens gestel dat persone wat met direkteure oor aandele onderhandel, bewus moet
wees dat die direkteure besondere kennis oor maatskappysake dra. Maar die oorwegende argument in
die uitspraak was dat daar geen onbilike optrede aan die kant van die direkteure was nie, dat die
direkteure nie die lid genader het nie, maar die lid hulle genader het, en dat die transaksie teen die lid
se prys beklink is.
Wat ookal die opvatting ten gevolge van hierdie beslissing in Engeland is, behoort die beslissing nie in
'n Suid-Afrikaanse hof so wyd vertolk te word dat dit direkteure van alle verantwoordelikheid teenoor
die koper of verkoper van die aandele van die maatskappy kwytskeld nie, soos blyk uit die volgende
paragrawe.
STATUTêRE BEPERKING OP DIE REG OM TE HANDEL
17.25
Eerstens het die wetgewer in artikel 233 dit tot misdryf verklaar as sekere omskrewe persone (waarby
direkteure ingesluit is) met binne-kennis van die maatskappy se sake tot hul regstreekse of
onregstreekse voordeel op enige wyse handel in die maatskappy se aandele of skuldbriewe op 'n
stadium voor die inligting publiek bekend gestel is. 'n Kontrak in stryd met 'n uitdruklik statutêre
verbod is juis om daardie rede nietig, of kan nietig verklaar word. Wanneer aandeeltransaksies
persoonlik beklink word, sal die verontregte weet wie die ander kontrakparty is, maar weens die
anonimiteit waarmee beurstransaksies gevoer word, kan dit uiters moeilik wees om te bepaal of die
ander party 'n direkteur is van die maatskappy wie se aandele verhandel is. Waar suspisie wel bestaan,
behoort dit in die maatskappy se aandeleregister aangeteken word. Hier word verwys na die register in 17.27
GEMEENREGTELIKE BEPERKING OP DIE REG TE HANDEL
17.26
'n Direkteur wat handel in die maatskappy se aandele kan ook op ander algemene regsgronde
aanspreeklik wees. As 'n transaksie deur die effektebeurs beklink word, is daar geen voorafgaande
onderhandelings nie en elke party aanvaar dat hy op homself aangewys is, maar as persoonlike
onderhandelinge plaasvind kan omstandeghede so wees dat dit 'n wanvoorstelling daarstel as die
direkteur en die ander party nie oor sekere sake inlig nie. So is byvoorbeeld beslis dat aan pesone wat
deur die direkteure genader is om vir aandele in te skryf, bekend gemaak moes word dat 'n kontraktuele verpligting op die maatskappy rus wat die waarde van die aandele wesentlik beinvloed.
As aandele in soortgelyke omstandighede gekoop word, behoort dieselfde beginsel te geld. Wanneer
direkteure in 'n oorname situasie advies aan aandeelhouers gee, moet daardie advies (afgesien van die
vereistes van artikels 316 en 317) eerlik en nie misleidend wees nie, as die aanbieder self 'n
aandeelhouer is, kan dit selfs nodig wees om die belange van die aanbod ontvangers voor die van die
aanbieder te plaas. Maak 'n direkteur hom aan 'n wanvoorstelling skuldig waardeur hy 'n
aandeelhouer oorreed om sy aandele te verkoop, is die ooreenkoms op aandrang van die aandeelhouer
vernietigbaar.
REGISTER VAN BELANG IN AANDELE EN SKULDBRIEWE
17.27
Die vereiste van artikel 230 dat die wesentlik belange van direkteure en sekere ander persone in die
aandele en skuldbriewe van 'n publieke maatskappy met 'n aandelekapitaal in 'n register aangeteken
moet word, kan bydra om direkteure se onbehoorlike binnekennis-transaksies te ontbloot sodat
aandeelhouers beter toegerus kan wees by die aanwending van hulle remedies. Artikels 229,230 en
231 verwyder egter prakties hierdie oogmerk deur die bykans onmoontlik las wat geskep ten aansien
van die belange wat aangeteken moet word.
BEPERKINGS OP BEGUNSTIGING VAN DIREKTEURE
17.28
Die wet plaas in die volgende opsigte beperkings op die begunstiging van direkteure:
1. Betaling vir ampsverlies of by reëlings en oornames is onderhewig aan verbiedings daarop gerig om te voorkom dat direkteure hul invloed misbruik en hulle eie belange dien in 'n oorname situasie.
2. Uitreiking van aandele deur direkteure aan hulleself en hul bevoordeeldes mag slegs onder baie beperkte omstandighede plaasvind.
3. Aandeel opsie-skemas wat aan 'n direkteur of toekomstige direkteur die reg verleen om vir aandele in te skryf is slegs geldig indien direkteure geen onbehoorlike voorkeur ontvang nie, of indien goedgekeur deur 'n spesiale besluit, of waar die reg aan 'n gesalarieerde direkteur verleen word in sy hoedanigheid as werknemer .
4. Die handel in opsies ten opsigte van genoteerde aandele of skuldbriewe word oor die algemeen verbied.
5. Belangstelingvrye betalings aan direkteure word verbied .
6. Lenings aan direkteure .
17.29
Aangesien direkteure in staat is om sterk druk op hulle eie maatskappy of 'n maatskappy onder hulle
maatskappy se beheer uit te oefen, word lenings aan direkteure reeds lankal verbied. Die posisie word
tans gereël deur die geintigreerde bepalings van artikels 226, 295 en 296. In breë trekke is die benadering om sekere lenings aan direkteure en bestuurders van sekere maatskappy te verbied en openbaarmaking in die uitleen-maatskappy se finansiële jaarstate te vereis van daardie lenings aan sodanige persone wat nogtans vrygestel is van die verbod. Daarbenewens moet elke lening gemaak aan 'n persoon voordat hy 'n ditekteur of bestuurder van die lenermaatskappy geword het, insgelyks in die finansiële jaarstate openbaar word. Die betrokke artikels reel die posisie in soveel besonderhede dat dit noodsaaklik sal wees om hulle deeglik na te gaan by die toepassing van die bepalings in die praktyk. Wat volg, is 'n vereenvoudigde skema ter verduideliking van die omvang van hierdie artikels.
17.30
Artikel 226 verbied die maak van sekere reëlings.
a. Die verbod het nie alleen betrekking op die lenings van geld nie, maar ook van aandele, skuldbriewe en enige ander goed en sluit in die verlening van krediet, wat nie strook met normale besigheidspraktyk in daardie verband nie.
b. Die party aan wie nie lenings gemaak mag word nie is:
Lening verbod aan volgende :
a. Direkteure en bestuurders van die uitleenmaatskappy, van sy houermaatskappy en van 'n filiaal van so 'n houermaatskappy, en
b. enige ander maatskappy of regspersoon beheer deur een of meer van die direkteure of bestuurders na verwys in (I) hoewel dit nie 'n verbod insluit op lenings deur 'n maatskappy aan sy houermaatskappy of filiaal, of filiaal van so 'n houermaatskappy nie en ook nie die voorsiening van sekuritiet aan iemand in verband met 'n verpligting van so 'n houermaatskappy of sulke filiale verbied nie
c. Nie alleen lenings as sodanig word ingesluit in die verbod nie, maar ook die voorsiening van sekuriteit, wat op sy beurt weer insluit die gee van 'n waarborg deur die maatskappy in verband met 'n verpligting van daardie partye na verwys in (b).
d. Die verbod behels lenings wat sowel regstreeks as onregstreeks gemaak is.
e. Afgesien van lenings wat nie deur die verbod gedek word nie, word die volgende uitdruking daarvan uitgesluit
i ) Die maak van 'n lening aan of die voorsiening van die uitleenmaatskappy se eie direkteur of bestuurder of 'n maatskappy beheer deur een of meer sodanige direkteure of bestuurders indien daartoe toegestem deur al die lede of indien gemagte deur 'n speiale besluit met betrekking tot die besondere transaksie
ii). voorsiening van fondse aan 'n direkteur of bestuurder ter bestryding van uitgawes aangegaan deur hom vir die doeleindes van die maatskappy of vir die doel om hom in staat te stel om sy ampspligte behoorlik uit te voer
iii) enige-iets bona fide gedoen in die gewone loop van besigheid van 'n maatskappy wat inderdaad en gereeld die besigheid dryf van die maak van lenings of die voorsiening van sekuriteit
iv) voorsiening van geld of lenings vir die doeleindes van artikel 38 (2) (b) en (c) dit is voorsiening van geld aan 'n trustee vir die verkryging van aandele in die maatskappy of sy houermaatskappy om gehou te word deur of vir die voordeel van, sy werknemers of die maak van lenings aan die maatskappy se werknemers vir die verkryging van aandele in die maatskappy of sy houermaatskappy
v) die maak van 'n lening of voorsiening van sekuriteit met die goedkeuring van 'n algemene vergadering vir die behuising van die maatskappy se bestuurder of direkteur
vi) die maak van 'n lening of voorsiening van sekuriteit vir 'n direkteur of bestuurder van 'n filiaal van die uitleenmaatskappy mits hy nie ook 'n direkteur of bestuurder van die uitleenmaatskappy of maatskappy wat sekerheid voorsien is nie
f. 'n direkteur of beampte van die lenermaatskappy of sy houermaatskappy wat die maak van 'n lening of die voorsiening van sekuriteit in stryd met die verbod magtig of toelaat of 'n party daaby is, is aanspreeklik om die maatskappy en onskuldige derdes te vergoed vir enige skade wat gely word as gevolg van die ongeldigheid van so 'n lening of sekuriteit, daarbenewens is hy ook skuldig aan 'n misdryf.
17.31
Artikel 295 vervang 'n betreklik ingewikkelde voorganger en maak eenvoudig voorsiening vir die openbaarmaking in die finansiële jaarstate van besonderhede van sommige van die lenings wat uitgesluit is van die verbod in artikel 226.
a. Die finansiële jaarstate van 'n maatskappy moet die bedrag en besonderhede vermeld van elke lening gemaak en elke sekuriteit gegee gedurende die betrokke boekjaar en die balans van reëlings gemaak en sekuriteit uitstaande ten aansien van vroeëre lenings gemaak en sekuriteit gegee voor die betrokke boekjaar. Indien die maatskappy 'n filiaal is, moet sy houermaatskappy dieselfde besonderhede in die groeps- finansiële jaarstate aantoon.
b. Die lenings en sekuriteit waaroor besonderhede aangetoon moet word is die na verwys in die bogenoemde ontleding van artikel 226 onder (e) (I) (ii) en (v) dit is lenings goedgekeur deur al die lede of spesiale besluit, voorsiening van fondse vir maatskappydoeleindes en lenings vir behuisingsdoeleindes.
17.32
Indien die blootleggings bepalings van artikel 295 nie nagekom is nie, moet die ouditeur daardie inligting oor hierdie aangeleenthede wat hy redelikerwys kan voorsien, insluit in sy verslag oor die finansiële jaarstate. Direkteure en bestuurders, huidige en voormalige, is verplig om die inligting aangaande die sake wat aangetoon moet word, skriftelik aan die maatskappy of sy ouditeur te voorsien op 'n skrftelike versoek deur hulle te dien effekte en by versuim om daaraan te voldoen, is hulle skuldig aan 'n misdryf.
17.33
Artikel 296 reël die blootlegging in finansiële jaarstate van lenings aan direkteure en bestuurders in die tyd voor hulle aanstelling.
KONTRAK TUSSEN DIREKTEUR EN MAATSKAPPY
VERNIETIGBAARHEID VOLGENS GEMENE REG
17.34
In artikels 234 tot 241 verskyn voorskrifte vir die geval waar 'n direkteur 'n belang het in 'n kontrak deur sy maatskappy aangegaan. Voordat hierdie bepalings bespreek word, is dit begripshalwe nodig om die gemeenregtelike agtergrond te skets. In 17.10 tot 17.12 reeds gewys op die beginsel dat 'n direkteur uit hoofde van sy vertrouensposisie hom nie in 'n posisie mag plaas waar sy belange bots met die van sy maatskappy nie. Dit bring mee dat indien hy tog met die maatskappy kontrakteer, die kontrak afhangende van die bewoording van die statute, vernietigbaar kan wees na keuse van die maatskappy.
VERMYDING VAN VERNIETIGBAARHEID
17.35
Die vernietigbaarheid van die kontrak kan vermy word deur of kontrakte tussen direkteure en maatskappy in die statute te magtig of goedkeuring vir die kontrak op 'n algemene vergadering na volledige openbaarmaking te verkry. In die praktyk het dit vanweë hierdie oorweging gebruiklik geword om 'n uitsluitingsklousule in die statute op te neem waardeur direkteure gemagtig word om onder sekere omstandigehede wel met hulle maatskappy te kontrakteer. Die wetgewer het egter ingegryp ten einde oormatige kwytskelding van die openbaringsplig in die statute te voorkom. Hierdie maatreëls het nou beslag gevind in die huidige artikel 234 tot 241.
STATUTêRE BEPALINGS VIR OPENBAARMAKING
17.36
Belangrik is egter dat die funksionering van hierdie artikels nie die vernietigbaarheid van kontrakte
tussen 'n direkteur en sy maatskappy raak nie, sonder so 'n uitsluitingsklousule of goedkeuring van 'n ledevergadering geld die gemeenregtelike reël nog dat die kontrak na keuse van die maatskappy vernietigbaar bly ondanks nakoming van die openbaarmakings vereistes van die Wet. Opvallend genoeg bevat nog Tabel A nog Tabel B van ons wet, anders as die van die Engelse Comoanies Act, so 'n uitsluitingsklousule hoewel dit elke maatskappy natuurlik vry staan om so 'n klousule wel in sy statute op te neem. Gesien hoe dikwels 'n direkteur 'n kontrak met sy maatskappy wil sluit (al is dit net 'n dienskontrak of 'n lening aan die maatskappy) of hoe dikwels hy 'n belang het in 'n kontrak wat met sy maatskappy gesluit word (byvoorbeeld deurdat hy direkteur van 'n ander maatskappy is) kan so 'n klousule ter wille van sekerheid baie nodig wees.
17.37
Arikel 234 tot 241 is dan daar om te verseker dat 'n direkteur met 'n direkte of indirekte wesentlike belang in die meer belangrike kontrakte van sy maatskappy volle besonderhede van sy belang openbaar. Die kontrakte waarom dit gaan is die wat -
a. van belang is met betrekking tot die maatskappy se besigheid en
b. gesluit word
I ingevolge 'n besluit op 'n direksievergadering of
II deur een of meer direkteure of beamptes wat deur die direksie gemagtig is om 'n besondere kontrak of soort kontrak te sluit
'n Direkteur kan die probleem ervaar dat hy 'n lid van 'n maatskappy of firma is wat min of meer gereeld met sy maatskappy kontrakte sluit. Herhaalde identiese openbarings kan vermy word deur 'n algemene skriftelike kennisgewing met die strekking dat hy lid is van die onderniming en beskou moet word voortaan 'n belang te hê by sulke kontrakte. Die algmene kennisgewing moet die aard en omvang van die belang in die ander ondernemings aandui en bygebring word soos omstandighede verander, anders is kontrakte aangegaan na so 'n verandering nie gedek nie. Omdat die algemene kennisgewing aan die einde van elke boekjaar verval, moet dit telkens hernu word.
VERSUIM OM TE OPENBAAR
17.38
Versuim van 'n direkteur om sy belang in hierdie soort kontrakte te openbaar is 'n misdryf en die kontrak kan vernietigbaar wees, terwyl winste van die direkteur verhaal kan word.
TYD OM TE OPENBAAR
17.39
Die verklaring van belang moet gedoen word op of voor die direksievergadering waarop die vraag of die kontrak aangegaan of bekragtig moet word vir die eerste keer in oorweging geneem word, boonop moet die verklaring as dit skriftelik voorgelê word, aan die vergadering voorgelees word, tensy elke aanwesige ditekteur skriftelik verklaar dat hy daardie verklaring gelees het. 'n Skriftelike besluit wat vir ondertekening by die direkteure gesirkuleer het en betrekking het op die tipe kontrakte waarom dit hier gaan, is slegs geldig as die verklaring van belang volgens voorskrif gedoen is.
17.40
Wanneer 'n direkteur of beampte wat besonderlik gemagtig is om kontrakte namens die maatskappy te sluit self 'n belang het by die kontrak wat hy moet sluit, is voorafgaamde goedkeuring deur 'n direksiebesluit noodsaaklik. As 'n beampte by belang eers na kontraksluiting bekom, moet hy sy belang deur skriftelike kennisgewing aan die direkteure direk of deur sekretaris oordra.
NOTULERING VAN OPENBAARMAKING
17.41
Alle verklarings van belang moet in die notule van die betrokke direksievergadering genotuleer word en, tensy afskrifte van die notule onder direkteure gesirkuleer word, moet daardie notulering op die volgende vergadering voorgelees word. Voorts moet 'n register van hierdie belange met die betrokke besonderhede by die geregistreerde kantoor aangehou word en soos die lederegister, vir publieke insae beskikbaar wees. Die ouditeur van die maatskappy ontvang in artikel 241 die uitdruklik opdrag om hom te vergewis dat die verklarings genotuleer is en dat die register gehou is.
VERDERE STATUTêRE BEPERKINGS
17.42
Verdere statutêre beperkings wat deur die Wet aan direkteure opgelê word, is:
1. Die uitreiking van aandele deur direkteure is onderhewig aan die vooraf verkrege goedkeuring van 'n algemene vergadering.
2. Die vervreemding van die geheel of wesentlik die geheel van die onderneming of die geheel of die grootste deel van die bate van die maatskappy kan slegs gedoen word met magtiging van 'n gewone besluit van 'n ledevergadering ter magtiging van die besondere transaksie.
3. Direkteure het spesiale verpligtings te opsigte van rekenkundige rekords en openbaarmaking onderhewig aan kriminele sanksies.
VRYWARING VAN DIREKTEURE
17.43
Die vrywaring van die statute van direkteure, ensovoorts vir nalatigheid, pligsversuim, of vertroue-
skending, is nie moontlik nie, alhoewel verligting deur die hof in sekere gevalle aangevra kan word.
Vrywaring teen litigasiekostes is in sekere omstandighede toelaatbaar.
PLIG TEENOOR SKULDEISERS
17.44
Wanneer dit blyk dat die sake van 'n maatskappy roekeloos of met die bedoeling om skuldeisers te bedrieg, of vir 'n bedrieglike doel bedryf is, kan die hof ingevolge artikel 424 beveel dat die persone wat bewustelik party daartoe was persoonlik en sonder enige beperkings aanspreeklik is vir die skulde van die maatskappy. Hierdie persone sal gewoonlik die direkteure van die maatskappy insluit. Die reg in hierdie verband word meer volledig behandel in 31.70.
WERKNEMERS
BEHOEFTE EN VERSKEIDENHEID
18.01
Soos in enige onderneming ervaar 'n maatskappy ook die behoefte om werknemers in diens te neem.Trouens, as onliggaamlike entiteit is 'n maatskappy noodwendig verplig om sy korporatiewe funksies en handelings deur middel van direkteure, amptenare en werknemers te verrig. 'n Wye verskeidenheid van persone soos bodes, klerke, rekenmeesters, geoloë, regsadviseurs en dies meer kan deur die maatskappy in diens geneem word.
AARD VAN DIE VERHOUDING
18.02
Van geval tot geval moet bepaal word wat die aard van die verhouding is waarin die besondere persoon teenoor die maatskappy staan. Hy kan soos 'n bode of 'n klerk 'n gewone werknemer wees, of hy kan soos 'n argitek of prokureur 'n lasgewingsooreenkoms met die maatskappy sluit. Daarbenewens mag die direkteure uitvoerende funksies aan werknemers delegeer, wat daardeur uitdruklike of stilswyende magtiging verkry om die maatskappy te bind.
18.03
Net soos bekleding van die amp van direkteur van 'n maatskappy nie op sigself van so 'n direkteur 'n verteenwoordeger van die maatskappy maak nie, so ook plaas dit hom op sigself nie in 'n diensverhouding teenoor die maatskappy nie. Niks verhoed hom egter om benewens die direkteursamp boonop in 'n diensverhouding teenoor die maatskappy te staan te kom nie. Die pligte van so 'n persoon wat in so 'n dubbele verhouding teenoor die maatskappy staan, word enersyds vasgestel met verwysing na die pligte wat die direkteursamp as sulks meebring en andersyds met verwysing na die besondere diens- of ander verhouding waarin hy te staan gekom het.
UITVOERENDE DIREKTEURE
18.04
Werknemers wat ook as direkteure aangestel is, staan gewoonlik bekend as uitvoerende direkteure. Dit is 'n misdryf om die naam van 'n persoon as 'n direkteur te publiseer as hy nie behoorlik in daardie amp aangestel is nie.
WERKERSDEELNAME IN BESTUUR BESTAAN NIE
18.05
Ingevolge die Suid-Afrikaanse maatskappyreg het werknemers van die maatskappy as sodanig geen inspraak in enige van die bestuursorgane van die maatskappy nie, en werknemers speel as sodanig geen rol by die aanstelling van direkteure nie.
SEKRETARIS
AANSTELLING NIE VERPLIGTEND EN AARD VAN AMP NIE OMSKRYF NIE
18.06
'n Maatskappy is nie verplig om 'n sekeretaris aan te stel nie. Die aard van sy amp is ook nie statutêr omskryf nie. Die wet bepaal bloot dat "sekeretaris" ook insluit " 'n beampte van 'n maatskappy by watter naam hy ookal bekend staan, insluitende 'n regspersoon, wat die pligte nakom wat gewoonlik deur 'n sekretaris van 'n maatskappy nagekom word".
SEKRETARIS 'N "BEAMPTE"
18.07
Volgens definisie sluit die uitdrukking "beampte" van 'n maatskappy in 'n sekretaris, maar, eienaardig genoeg, nie ook 'n sekretaris wat 'n regspersoon is nie. Gevolglik is al die bepalings van die wet wat na 'n "beampte" verwys op elke sekretaris wat nie 'n regspersoon is nie, van toepassing. By sy aanstelling moet sekere fomaliteite nagekom word en persoonlike besonderhede in die register van direkteure en beamptes aangeteken word.
VERHOUDINGS TEENOOR MAATSKAPPY
18.08
Die sekretaris is die hoof- administratiewe beampte van sy maatskappy. Hy het ook vertrouenspligte teenoor sy maatskappy. Onteenseglik is 'n sekretaris in 'n diensverhouding teenoor sy maatskappy. Die presiese omvang van sy pligte hang af van die terme van sy dienskontrak wat in ' n mate bepaal word deur die aard en opset van die maatskappy wat hy dien. Normaalweg moet hy die sake van die maatskappy administreer (onder ander korrespondensie behartig, toesien dat finansiële rekords op datum gehou word, kennisgewings namens die maatskappy uitstuur, statutêre opgawes versorg en by die Registrateur indien) en hy moet die funksionering van die maatskappy koördineer (deur byvoorbeeld die lede en direksievergaderings by te woon, die notule te versorg en maatskappy besluite adminstratief deur te voer).
OPTREDE NA BUITE
18.09
In sy optrede na buite kleef geen besondere of vanselfsprekende magte aan die amp van sekretaris nie. Dit volg nie vanself dat 'n sekretaris geregtelike stappe namens die maatskappy kan instel nie. Dog, die vroeëre beskouing dat 'n sekretaris in die posisie van 'n blote werknemer van die maatskappy staan en dat geensins aangeneem kan word dat hy oor enige magtige beskik om namens die maatskappy enige kontrakte aan te gaan of voorstelligs te maak nie, en dat hy hoegenaamd nie betrokke is by of 'n party is, tot die bedryf van die besigheid van die maatskappy nie, is van afgesien in Engeland is Panorama Developments (Guildford) Limited v Fielis Furnishing Fabrics Limited. Die Court of Appeal het beslis dat die sekretaris oor die magtiging beskik om namens die maatskappy voorstelling te maak en kontrakte aan te gaan oor sake wat in die gang van die maatskappy se besigheid van dag tot dag voorkom of om, as belangrike adminstratiewe beampte van die maatskappy, kontrakte oor administratiewe aangeleenthede namens die maatskappy te sluit. Ons meen dat daar aanduidings bestaan dat Suid-Afrikaanse howe hierdie realistiese siening van die posisie van die hedendaagse maatskappy-sekretaris sal navolg.
SEKRETARIS KAN 'N DIREKTEUR WEES
18.10
Mits die statute dit toelaat kan 'n sekretaris 'n direkteur van sy werkgewer-maatskappy wees. Ons meen dat dit die posisies is ondanks die beslissing tot die teendeel in Dey v Goldfields Buildings Finance and Trust Corporation. Afgesien daarvan dat hierdie uitspraak bots met vroeëre gesag, en die wet self, en ook in die Engelse Companies Act 1985, dat 'n direkteur tog wel 'n gesalarieerde pos soos die van die sekretaris in die maatskappy kan beklee.
SEKRETARIS KAN OUDITEUR VAN 'N PRIVATE MAATSKAPPY WEES
18.11
Nog die persoon wat gereeld die plig van sekretaris in die maatskappy vervul, nog sy vennoot of werknemer kan ouditeur van 'n publieke matskappy wees. In die geval van 'n private maatskappy kan die sekretaris as ouditeur optree, mits al die aandeelhouers ingestem het, geen van die aandele deur 'n publieke maatskappy gehou word nie en hy ingevolge die Wet op Openbare Rekenmeesters en Ouditeurs 51 van 1951 geregistreer is.
ANDER DIREKTE VERWYSINGS IN DIE WET NA SEKRETARIS
18.12
Ondanks die feit dat nie van die maatskappy vereis word om een aan te stel nie, bevat die Wet benewens die bepaling waarop reeds gewys is, nogtans 'n aantal ander direkte verwysings na die sekretaris.
REGSPLIG VAN DIE SEKRETARIS AS "BEAMPTE"
18.13
Die wet bevat talle voorskrifte ten opsigte van "beamptes" van die maatskappy en volgens definisie sluit dit die sekretaris in. Die 1973 wet brei die verantwoordelikhede om nakoming van die wet te verseker, uit na die bestuurder, besturende direkteur en sekretaris (wat nie 'n regspersoon is nie). Die patroon is om, afhangende van die aard van die betrokke bedrywigheid of die maatskappy, of elke direkteur en beampte strafregtelik aanspreeklik te hou. Met die toevoeging van die sekretaris, in sy hoedanigheid as beampte, as een van diegene wat vir nakoming van die wet aanspreeklik is, word 'n regsplig op hom geplaas om handelinge en funksies te verrig wat hy voorheen nie van regsweë verplig was om te doen nie.
BESTUURDER
STATUTêRE OMSKRYWING
18.14
Die begrip "bestuurder" beteken, met betrekking tot 'n maatskappy, "'n persoon wat dan 'n hoof-uitvoerende beampte van die maatskappy is, by watter naam hy ookal bekend staan, en hetsy hy 'n direkteur is al dan nie. Hierdie is 'n definisie slegs vir die doeleindes van die wet. Oral waar die woord in die wet voorkom moet dit gesien word as 'n verwysing na die hoof-uitvoerende beampte.
BESTUURDER 'N "BEAMPTE"
18.15
Die uitdrukking "beampte" sluit enige bestuurder in (asook besturende direkteur en sekretaris). Dit beteken dat die hoof-uitvoerende beampte(s) van 'n maatskappy, saam met onder andere die direkteure en die sekretaris, verantwoordelik is vir 'n groot aantal maatskappy optredes en dat hy strafregtelik aanspreeklik is as die vereistes van die wet met betrekking tot daardie optredes nie nagekom word nie. Elke bepaling van die wet ten aansien van "beampte" is ten volle op iedere bestuurder wat 'n hoof- uitvoerende beampte is, van toepassing .
VERGADERINGS VAN BESTUURDERS
18.16
Ingevolge die wet is bestuurders verplig om op dieselfde wyse as wat van direkteure vereis word, notule van hulle vergaderings te hou. Alle bepalings oor die notule van direksievergaderings is net so op hierdie vergaderings van toepassing.
BESTUURDER AS 'N BESIGHEIDSBEGRIP
18.17
Afgesien van die soort bestuurder wat die wet definieer, is daar 'n verskeidenheid van maatskappy werknemers wat op een of ander wyse met verwysing na die woord "bestuurder" aangedui word, byvoorbeeld advertensiebestuurder, takbestuurder, afdelingsbestuurder ensovoorts. In alle sodanige gevalle is "bestuurder" 'n besigheidsbegrip en nie 'n regsbegrip nie. In hierdie samehong is daar weinig regswerke wat die onderwerp trag te bespreek, alhoewel die uitdrukking al in die regspraak behandel is.
TIPERING, REGTE EN PLIGTE VAN 'N BESTUURDER
18.18
'n Bestuurder, hetsy soos in die wet omskryf is al dan nie, is 'n werknemer van die maatskappy en is as sulks gediskwalifiseer vir aanstelling as 'n ouditeur van die maatskappy. Sy posisie, regte en pligte, anders as die verpligtings wat 'n bestuurder soos in die wet omskryf as beampte van die maatskappy opgelê word, word gereël deur die terme van sy dienskontrak. Dit moet in die lig van die omstandehede van elke geval bepaal word.
18.19
In L Suzman (rand) Limited v Yamoyani (2) het regter Margo Suid-Afrikaamse sowel as Engelse regterlike dicta oor die uitdrukking "bestuurder" nagegaan, slegs vir doeleindes van artikel 184 van die 1926 wet (nou artikel 423 met gewysigde bewoording). Hy het beslis dat dit nie vir iemand nodig is om die sake van 'n maatskappy in die geheel te bestuur ten einde as "bestuurder" te kwalifiseer nie. Die waarde van die betekenis wat aan "bestuurder" in Engelse maatskappywetgewing geheg is, is egter deur regter Le Grange in Ex parte Bennett beklemtoon en hy het regter Margo se regverdiging om daarvan af te wyk, bevraagteken. Die woorde "bestuurder van 'n maatskappy" in artikel 218 (a) van die 1973 wet beteken " die bestuur van die sake van die maatskappy in die geheel" en nie slegs van'n deel daarvan nie. Ironies genoeg, is sedertdien uit Engeland standpunt ingeneem dat "bestuurder" nie so eng uitgelê moet word nie.
BESTURENDE DIREKTEUR
TOEPASLIKHEID VAN DIE TERM
18.20
Besturende direkteur word nie in die wet gedefinieer nie. Dit is regtens nie 'n begrip met 'n vas-omskrewe inhoud nie en veralgemenings is derhalwe noodwendig riskant. Nogtans kan gesê word dat die term "besturende direkteur" gewoonlik van toepassing is op 'n direkteur aan wie al of 'n wesenlike gedeelte van die algemene bevoegdhede van die beheer oor die sake van die maatskappy of deur die direksie toevertrou of deur die statute verleen is. Dit beteken egter nie dat elke direkteur aan wie enige deel van die bestuur van die maatskappy oorgedra is, bloot op grond daarvan 'n besturende direkteur is nie.
BESTURENDE DIREKTEUR 'N "BEAMPTE"
18.21
In die wet word die uitdrukking "beampte" egter so omskryf dat dit enige besturende direkteur insluit (asook bestuurder en sekretaris). Dit beteken dat elke besturende direkteur van 'n maatskappy, saam met onder andere die direkteure, bestuurder en sekretaris, verantwoordelik is vir 'n groot aantal maatskappy-optredes en dat hy strafregtelik aanspreeklik is as die vereistes van die wet aangaande hierdie optredes nie nagekom word nie.
REGSPOSISIE IN SY MAATSKAPPY
18.22
Die presiese regsposies van 'n besturende direkteur in sy maatskappy is 'n feitelik vraag. Veralgemenings oor sy posisie word dikwels gemaak, maar behoort met omsigtigheid behandel te word. Dit is duidelik dat aangesien hy 'n besturende direkteur is, hy minstens dieselfde regte en pligte as 'n direkteur van sy maatskappy het. Aangesien daar geen spesifieke bevoegdhede, pligte of regte regtens aan die amp van besturende direkteur kleef nie, moet sodanige bevoegdhede, regte en pligte in elke geval met verwysing na die statute van die maatskappy en die kontrak (indien enige) tussen die besturende direkteur en die maatskappy bepaal word.
AANSTELLING EN BEVOEGDHEDE
18.23
Die statute van die maatskappy moet voorsiening maak vir die aanstelling van 'n besturende direkteur alvorens so 'n aanstelling deur daardie maatskappy gemaak kan word. Die statute magtig gewoonlik die direkteure om een of meer uit hul midde in die amp van besturende direkteur aan te stel. Indien wel, mag so 'n aanstelling formeel of andersins geskied, en selfs afgelei word uit die gedrag van die direkteure, maar die lede in algemene vergadering mag nie die aanstelling maak nie, tensy die direkteure onwillig of nie in staat is om op te tree nie.
18.24
Hoewel nie algemene gebruiklik nie, mag die statute uitdruklik sekere oorspronklike bevoegdhede aan die besturende direkteure verleen, in welke geval hy as 'n verdere orgaan van die maatskappy sal funksioneer naas die direksie en die algemene vergadering. Die mees voorkomende reeling is agter die wat in Bylae 1 Tabel A reel 62 asook Tabel B, reel 63 uiteengesit is, waarkragtens die direkteure gemagtig word om enige van hulle bevoegdehede aan die besturende direkteur toe te vertrou en dit mag doen "of aanvullend tot of met uitsluiting van, of in die plek van" hulle eie bevoegdhede. Hier oefen die besturende direkteur die gedelegeerde bevoegdhede van die direkteure uit onderhewig aan hulle beheer, selfs waar hulle voorgegee het om eksklusiewe bevoegdhede aan hom te verleen sonder om 'n reg van toesig of wysiging uitdruklik voor te behou.
KONTRAKTUELE VERHOUDINGS MET MAATSKAPPY
18.25
'n Besturende direkteur hoef nie noodwendig in 'n kontraktuele verhouding met sy maatskappy te staan nie. Die blote feit dat hy besturende direkteur is impliseer egter nie dat hy nie 'n werknemer van sy maatskappy kan wees nie. Waar daar 'n kontraktuele verhouding tussen die besturende direkteur en sy maatskappy is, moet die aard van daardie kontrak ooreenkomstig die bepalings daarvan bepaal word en behoort nie bloot aangeneem te word dat dit 'n dienskontrak is nie, alhoewel dit gewoonlik een sal wees.
OPTREDE NA BUITE
18.26
Waar 'n besturende direkteur namens sy maatskappy met 'n buitestaander besigheid doen, geld die gewone beginsels vir die bepaling van die omvang van sy magtiging om die maatskappy te verteenwoordig. In die lig van die bevoegdhede en pligte wat besturende direkteure gewoonlik opgelê word, sal die omvang van hulle stilswyende en skynbare magtiging gewoonlik groter wees as die van 'n gewone direkteur en behalwe in gevalle waar die buitestaander inderdaad kennis tot die teendeel het, of waar die handeling verbied of tot die teendeel gereël word of die omstandighede agterdogwekkend is, is hy geregtig om te aanvaar dat die besturende direkteur al die magte het wat klaarblyklik met sy amp vereenselwig word. Derhalwe sal hy met veiligheid alle roetine- en selfs sekere belangrike transaksies met die besturende direkteur kan aangaan, wat normaalweg die bevoegdhede van 'n besturende direkteur vereenselwig word.
ONTSAG
18.27
'n Besturende Direkteur kan altyd ontslaan word, indien dan nie ooreenkomstig die kontrak waarvolgens hy aangestel is nie, dan ten minste ingevolge artikel 220.
VOORSITTER VAN DIE DIREKSIE
NIE STATUTêR OMSKRYF OF VEREIS NIE
18.28
Voorsitter van die direksie word nie in artikel 1 van die wet omskryf nie.Die verkiesing van 'n voorsitter van die direksie, in die sin van 'n direkteur wat vir 'n bepaalde termyn deurgaans in die hoedandigheid op vergaderings van direkteure en van lede van die maatskappy die voorsitterstoel inneem, word nie deur die wet vereis nie. Die woord "voorsitter" soos in die wet gebruik, dui bloot op iemand wat by 'n spesifieke vergadering voorsit. Niks verhoed egter dat die statute wel daarvoor voorsiening maak nie. Volgens Bylae1 kan die direksie 'n voorsitter verkies en die tydperk waartydens hy sy amp beklee, vasstel.
POSISIE VERSKIL WEINIG VAN DIE VAN 'N GEWONE DIREKTEUR
18.29
By gebrek aan spesifieke opdrag of magtiging van die maatskappy of bepaling van die statute, verskil die posisie van die voorsitter van die direksie weinig van die van 'n gewone direkteur. Hy beskik gewoonlik nie uit hoofde van sy amp as sodanig oor addisionele bevoegdhede nie. 'n Buitestaander wat met hom onderhandel behoort dus versigtig te wees en vas te stel of hy wel die nodige magtiging het om die maatskappy te bind.
KAN IN DIESELFDE POSISIE AS 'N BESTURENDE DIREKTEUR STAAN
18.30
Veral ten aansien van die voorsitter van die direksie kan omstandighede hulle geredelik voordoen dat hy met opdrag, dikwels stilwyend, in dieselfde posisie as 'n besturende direkteur kan staan. Dan verkeer hy in die posisie vanweë die opdrag in die vanweë enige bevoegdheid wat met die Voorsitterskap gepaard gaan nie, hoewel die teendeel soms verkondig word met 'n beroep op sekere beslissings, waarin geen poging aangewend is om die regsposisie van die voorsitter van die direksie grondig te ontleed nie. Dit is duidilik dat tensy die statute dit verbied, dieselfde persoon voorsitter van die direksie en besturende direkteur kan wees.
LEDEREGISTER
FORMELE VEREISTES
VORM EN INHOUD VAN LEDEREGISTER
9.13
Elke maatskappy moet in een van die amptelike tale 'n lederegister hou. Die lederegister, waarna ook verwys word as die aandele register, moet onderskei word van die register van toewysings van aandele. Die lederegister word gewoonlik by die maatskappy se geregistreerde kantoor gehou, maar kan ook gehou word by 'n ander kantoor in die Republiek waar die werk in verband met die opstel daarvan gedoen word.
9.14
Die volgende besonderhede moet onverwyld in die lederegister van die maatskappy aangeteken word:
a. Die name en adresse van lede
• die getal aandele aan elke lid uitgereik
• die onderskeidende nommers (indien enige) van die aandele
• die klas of soort aandeel en
• die bedrag betaal of ooreengekom as betaal beskou te word op die aandele en
b. ten opsigte van elke lid
• die datum waarop sy naam as lid in die register opgeteken is en
• die datum waarop hy opgehou het om lid te wees
9.15
Enige oordrag van aandele moet deur die maatskappy geregistreer word deur die naam en adres van die oordragnemer die beskrywing van die oorgedraagde aandele en die datum van registrasie van oordrag in die lederegister aan te teken.
19.16
Die lederegister kan gehou word of deur inskrywings in ingebinde boeke te maak of op enige ander manier, rekords van gewese lede kan deur middel van mikrofilm of 'n soortgelyke proses gehou word. As 'n maatskappy meer as vyftig lede het, moet of die lederegister self in alfabetiee orde wees, of 'n alfabetiese indeks gehou word.
INSAE VAN LEDEREGISTER
9.20
Die lederegister moet vir minstens twee uur elke dag gedurende besigheidsure beskikbaar wees vir kostelose insae deur 'n lid of sy gevolmagtigde en vir insae deur enige ander persoon teen 'n betaling van hoogtens vyf en twinting (25) sent. Die maatskappy het egter die reg om na kennisgewing in die staatskoerant en in 'n nuusblad in omloop in die distrik waarin sy geregistreerde kantoor gelë is, die lederegister vir 'n totale tydperk van hoogstens sestig dae per jaar te sluit. Teen betaling van die voorgeskrewe gelde moet die maatskappy 'n afskrif van of 'n uittreksel uit die register voorsien of voldoende geleentheid verskaf aan die navraer om self die uittreksels of die afskrifte te maak. Die hof kan die reg van insae afdwing of gelas dat afskrifte of uittreksels aan die applikant verskaf word.
BEWYSKRAG VAN LEDEREGISTER EN SY REGSTELLING
9.21
Die lederegister is prima-facie bewys van alle aangeleenthede wat volgens voorskrif van die wet daarin opgeteken moet of kan word. Met ander woorde bedoelde gegewens word as korrek aanvaar totdat die teendeel bewys is. Buitestaanders is geregtig om hulle vertroue op die register te vestig as hulle met die maatskappy sake doen.
9.22
Die verontregte of 'n lid van die maatskappy of die maatskappy self kan by die hof om die regstelling van die lederegister aansoek doen as iemand se naam sonder voldoende rede in die ledegister aangeteken of weggelaat is of as daar onnodige vertragings is by die aanbring van 'n aantekening dat 'n persoon opgehou het om lid te wees.
9.23
As daar geen geskil bestaan nie, kan die direkteure in gepaste omstandeghede blykbaar die register regstel sonder om hule na die hof te wend. As 'n algemene reël behoort 'n hofbevel eers verkry te word.
DIREKTEURSVERSAG
FUNKSIE OM BALANSSTAAT EN INKOMSTESTAAT AAN TE VUL
23.34
Artikel 299 bepaal dat elke maatskappy (uitgesonderd 'n vol-filiaal van 'n ander maatskappy ingelyf in die Republiek) aan die algemene jaarvergadering as deel van sy finansiële jaarstate 'n Direkteurverslag oor die stand van sake, die besigheid en die wins of verlies van die maatskappy (of groep maatskappye) moet voorlê. Die Direkteursverslag handel met elke aangeleentheid wat wesentlik is vir die begrip van die lede van die stand van sake, die besigheid en die wins (of verlies) van die maatskappy (of groep maatskappye) en bevat vir daardie doel ten minste die inligting voorgeskryf deur Bylae 4 en voldoen aan die vereistes van die Wet. 'n Belangrike uitgangspunt wat die openbaarmaking-vereistes ten opsigte van finansiële jaarstate ten grondslag lê is dat ten einde die stand van sake en die wins (of verlies) van die maatskappy redelikerwys weer te gee, die syfers in die balansstaat en die inkomstestaat deur 'n verhalende verslag - die Direkteurverslag - ter aanvulling en verduidelik van daardie syfers waar nodig, vergesel moet gaan.
VORM VAN DIE DIREKTEURSVERSLAG
23.35
Die Direkteursverslag moet beskrywende stof in verhalende trant onder gepasde hoofde behandel, bedrae of statistieke moet sover doenlik in tabelvorm uiteengesit word en ooreenstemmende bedrae vir die onmiddelike voorafgaande boekjaar moet gemeld word.(P 59).
INHOUD
23.36
Die direkteursverslag moet ten opsigte van die maatskappy self vir die rekenpligtige tydperk:
a. 'n algemene oorsig gee van die besigheid en bedrywighede van die maatskappy en die resultate daarvan en moet met elke feit of omstandigheid handel wat wesentlik is vir die begrip van die stand van die maatskappy se sake (en ook handel met enige wesentlike feit of omstandigheid wat plaasgevind het tussen die rekenpligtige datum en die datum van die verslag) en
b. In besonder vermeld
• Die aard van die besigheid van die maatskappy (en van enige filiaal) en enige belangrike
veranderings daarin.
Die bedrae en besonderhede van aandele en skuldbriewe uitgereik.
• Enige belangrike veranderings in die vaste bate van die maatskappy (en van enige filiaal).
• Dividende betaal, verklaar of voorgestel ten opsigte van elke klas aandeel.
• Of enige deel van sy besigheid bestuur is deur 'n derde ingevolge die 'n
bestuursooreenkoms en die naam van sodanige derde persoon, (of 'n maatskappy waarin 'n direkteur 'n belang het, en die omvang van die belang).
• Die name van die direkteur en die sekretaris, die sekretaris se besigheids- en posadres, en
enige verandering in sodanige name en adresse, en
• Indien die maatskappy 'n filiaal is, die name van sy houermaatskappy en van sy uiteindelik
houermaatskappy (en die land van inlywing van enige vreemde houermaatskappy).
23.37
As die maatskappy 'n houermaatskappy is, moet die direkteursverslag onder andere vermeld die naam van elke filiaal, sy land van inlywing indien 'n vreemde land en, indien wesentlik, die persentasie aandeelhouding sowel as die bedrag van die belang in die filiaal bestaande uit aandele en bedrae verskuldig. Die totale belang in die winste (of veliese) na belasting van filiale moet ook getoon word. Laastens moet die verslag die besigheid en bedrywighede van die groep maatskappye (houermaatskappye en sy filiale) algemeen in oorsig neem.
'n Paar sake rondom die King -verslag
'n Paar sake rondom die King -verslag oor gesonde korporatiewe bestuur - bloot geplaas ter inligting - die menings is die menings van die oorspronklike outeurs!
Die King II Verslag
Die King verslae stel riglyne vir goeie korporatiewe "regering" (Governance) vas. Die noodsaak vir sulke riglyne word beklemtoon
deur die fiaskos van die rekord bankrotskappe onlangs in die VSA (soos Enron) en plaaslik (Soos Health & Raquet). As mens terugkyk kon hierdie ellendes verhoed gewees het as die basiese beginselaanbevelings van die King II verlag nagekom is.
Met "Korporatief" moet enige organisasie verstaan word - bv. Verenigings, klubs, skole, trusts, maatskappye en selfs kerke (veral
waar dit gaan oor die bestuur van die aardse sake)
Die King verslae word deur die "Institute of Directors in Southern Africa" behartig en kos sowat R1000 (www.iodsa.co.za)
Daar is 'n uitvoerige opsomming beskikbaar by http://www.gcgf.org/WABA/philip%20Armstrong%20(executive%20su
mmary%20).pdf (44 bladsye)
en 'n veel meer verteerbare opsomming hiervan by http://www.irca.co.za/summaries/King_II_Report.htm.
http://www.irca.co.za/summaries/King_II_Report.htm
'n Paar uittreksels …. ter agtergrond:
6. Survey results provide sufficient empirical evidence that good corporate governance pays. Simply by developing good governance practices, managers can potentially add significant shareowner value.
Application of the Code
The Code applies to the following enterprises referred to as œaffected companies
All companies with securities listed on the JSE Securities Exchange S.A.
<knip>
All companies, in addition to those falling within the categories listed above, should give due consideration to the application of this Code insofar as the principles are applicable.
What are the seven characteristics of good corporate governance ?
i. Discipline. Corporate discipline is a commitment by a company's senior management to adhere to behaviour that is universally recognised and accepted to be correct and proper.
ii. Transparency. This is a measure of how good management is at making necessary information available in a candid, accurate and timely manner.
iii. Independence. This is the extent to which mechanisms have been put in place to minimise or avoid potential conflicts of interests.
iv. Accountability. Individuals or groups in a company who make decisions need to be accountable. Mechanisms must exist and be effective.
v. Responsibility. Responsibility pertains to behaviour that allows for corrective action and for penalising mismanagement.
vi. Fairness. The rights of various groups have to be acknowledged and respected. Systems must be balanced in taking into account all those that have an interest in the company and its future.
vii. Social responsibility. A well"managed company will be aware of and respond to, social issues, placing a high priority on ethical standards. A good corporate citizen is increasingly seen as one that is non-discriminatory, non-exploitative, and responsible with regard to environmental and human rights issues.
Living in glass houses: good governance and how to achieve it
http://www.itweb.co.za/sections/business/2004/0403020938.asp?A=COM&O=F
BY CANDICE DOTT
In the current deluge of corruption sweeping South African business and government, the need for good governance is stronger than ever. The most effective way to create and sustain integrity is by implementing internal checks and balances, as an ongoing principle.
…….
Now more than ever, the highly topical issues surrounding corporate governance or the lack thereof
need to become the focus of corporate South Africa. Many corporations started out the new year with bleak prospects, a result of
the increasing effects of inflation and rand depreciation. These limited prospects clash with their desire to meet or even improve upon past financial performance. Couple this with the fact that salaries and bonuses could be directly affected, and it often leads to companies riding roughshod over sound corporate governance procedures.
Equipped authority
"Executives must be equipped to respond authoritatively to the fundamental questions of business ethics and corporate governance."
Candice Dott, financial analyst, Stern Stewart
Corporate governance principles are intended to provide a framework for the management and accountability of key decision-making bodies. Governance is, in essence, the organisational arrangements that have been put in place to provide an appropriate set of checks and balances on the stewards of an organisation. The objective is to ensure that those to whom the stakeholders entrust the direction and success of the organisation act in the best interests of these stakeholders. It's about leadership with integrity, responsibility and transparency.
Ideally, it should be supported by a code of ethics which requires all employees within the organisation to act with the utmost good faith and integrity in all transactions, and with all stakeholders with whom they interact. It commits the company and its employees to sound business practices and compliance with legislation.
Individuals (especially executives) at all levels of organisations inevitably face ethical decisions in their everyday working lives. This
has resulted in the need for far-reaching levels of training. Business executives need to be equipped to respond critically and authoritatively to the fundamental questions of business ethics and corporate governance.
This entails mastering the art of combining a rigorous philosophical understanding of business ethics with acute awareness of the
commercial realities of business. The improved coverage of the corporate governance and ethics debate has proven that takeholders
are prepared to vocalise their discontent with the way things are being managed.
In this regard, an issue that has raised much debate has been that of competitive rewards. This past year has seen the media highlight large pay deals for senior executives that appeared to be out of proportion to company performance, thereby forcing some companies to backtrack and ensure that the remuneration packages reflected the actual performance of the companies concerned.
It must be acknowledged that executive directors are often susceptible to commercial pressures, which could lead to decisions based on a short-term view or little expertise. The King Report states that an effective board, comprising a balance of executive and non-executive directors, should head a company.
Emphasis is placed on the fact that the non-executives should be independent of management for the minority interests to be protected. A major criticism of South African organisations and government is that they haven't moved away from favouritism and nepotistic actions when appointing individuals to critical' influential posts.
As a result, many stakeholders have started voicing their opinions regarding the calibre of professional needed to fill the non-executive roles on company boards. Stakeholders want to see the following principles being satisfied in intheirld companies:
Executive directors' decisions need to be debated and continuously challenged at board level;
A longer-term strategic horizon for managing the company needs to be enforced;
Non-executives need to facilitate the separation of powers amongst executives through the formation of various committees.
The rise in the number of institutional investors interested in organisations within South African borders will make greater
stakeholder intervention possible especially in view of the fact that institutional investors, by virtue of the role their fund managers play, may be the single most important stakeholders.
Cash incentives
"Equity incentives are far less prescriptive, or actionable, than cash incentives, where the linkage between actions and results is clear."
Candice Dott, financial analyst, Stern Stewart
Fund managers are often in a position to positively assist in ensuring the adoption by boards of sound corporate governance procedures. This can lead to higher levels of efficiency and often provide the critical mass to remove ineffective managers. Unfortunately, 'activist fund managers' can often exploit their specific interests, resulting in investment decisions
that are made in the long-term interest of the fund, as opposed to the private investors.
In order to combat this type of manipulation, King II recommends that companies ensure a balance of iapowerls by having various independent committees (audit, remuneration, human resources, risk management, etc), comprising main' non- executives, to keep these fundamental areas free of bias.
Corporate South Africa had a real life example of exactly why these committees need to be free of any collaborative risks when one of South Africa's big five banks pursued a generous and controversial investment incentive plan that would have allowed roughly 16
participants, all of whom were executives, to ixparticipate in the net investment surpluses on designated information technology investmentsle.
The scheme was criticised for being unrelated to the company's own performance and proposing to benefit executives at the expense of the group. This is proof that when an unchecked power block occurs within a company, that company doesn't necessarily have to do anything wrong for its reputation to be tainted.
The examples are endless and have become a norm in the South African press stories of corruption occurring at senior business and government level, with little or no evidence of authoritative action or accountability taking place, are commonplace.
Corporate communications, advertising, marketing and public relations will need to be conducted ethically as well. The nature and importance of a business's integrity have become imperative. The role of persuasion, manipulation and coercion, aggressive marketing and iadirtylg selling tricks will have to be careful' monitored by companies.
Good corporate governance can contribute to the long-term success of companies provided they view it as an integral part of their business plan, as opposed to a box-ticking exercise. Board members and politicians need to recognise they have a fiduciary duty to uphold this shouldn't be viewed as a burden, but rather as a privilege which allows them to have a direct' positive impact on South Africa's economic efficiency and growth.
A quote used in the drafting of the prevailing King Report was taken from the US's The Business Round Table and summarises the spirit with which executives need to start viewing and actually working on improving corporate governance: "…the substance of good corporate governance is more important than its form; adoption of a set of rules or principles or of any particular practices or policy is not a substitute for, and does not itself assure, good corporate governance."
Another area in which good corporate governance needs to play a role is the retention of intellectual capital, and this is not only from a corporate image perspective. The effective recruitment and retention of key talent is often addressed through equity holdings.
In old and new economy companies, both the level and sensitivity of remuneration have shown low levels of correlation with shareholder returns, despite the majority of pay being ieat riskli in excess of 70- 80% for new economy executives. Yet it doesn't seem to be working.
There's nothing wrong with share option schemes, but remuneration is dependent on share price performance, and if share price
performance is dependent on public pronouncements and expectations, there's a high risk that individuals will act to achieve
their personal objectives rather than those of the corporation. The corollary of this has been very evident, with share price falls also
affecting employee morale.
Employees have seen this 'common currency' of incentives devalue extensive' due to the dramatic reversal of sentiments worldwide. This has resulted in the topical debate surrounding whether it is is ethically to re-price unvested out-of- the-money options.
It's commonly understood that these once invaluablel. options, which provided the recruitment and retention solution, have stirred
accounting, regulatory and corporate governance mayhem. The common iosolutionl. of re-pricing these submerged options adds an
ironic twist to the remuneration tail of aligning shareholders with the very executives who were being 'incentivisedle.
Sharing wealth creation
"Effective corporate governance can only be reached by creating a successful owner- employee contract to share wealth creation."
Candice Dott, financial analyst, Stern Stewart
Shareholder approval is required to re-price the options, and these are the very shareholders who've suffered a real loss in value as opposed to the paper loss realised by the executives. This disconnect requires a creative solution that can balance the need to retain key staff without rewarding them at the same time with failure to iacreatelt sustainable value that is, if alignment is the actual goal.
South African companies who want to remain ahead of the pack will have to restructure 2002 executive bonuses, or else consider
changing the design or calibration of their overall bonus plans, if they want to retain their talent, keep stakeholders happy and be viewed as equitable and just organisations.
In practice, variable pay is often more of an ex post form of participation, than an ex ante performance motivator. Yet the
successful application of incentives in a prospective behaviour modification and reinforcement role is essential for good corporate
governance.
Equity incentives are far less prescriptive, or actionable, than cash incentives, where the linkage between actions and results can be made clear. During depressed economic times a total reward framework needs to look at incentives in their broadest sense. The key to designing effective packages lies in finding the right balance between cost and effectiveness.
These perks and benefits are known as incentive equivalents and can be anything from providing employees with iiduvet daysle, working from home, company outings, paid paternity leave, free employee lunches or company social activities. These non-traditional type incentives can align the employee-owner needs in times such as these, when options are no longer the super-glue holding companies together.
A small core of pervasive design practices is at the root of much of the dysfunctional impact of today's compensation design. Too many measures are used which dilute focus and send conflicting signals to employees and stakeholders. Incentives are tied to absolute levels of performance, rather than performance improvements, effective' paying for historical performance.
One should be incentivised on profitable changes and sustainable continuous improvements. Budget arbitration processes tend to
penalise superior performance and reward poor performance.
Setting performance thresholds, with no further downside, creates an incentive to give up in poor years, such as 2002 has been predicted to be. Similarly, setting payment caps, with no further upside, creates a perverse incentive to iohold backld in great years.
Clearly, this clashes with good corporate governance ideals.
At each point of discontinuity, inconsistent rewards for value creation, as opposed to a fixed percentage ownership in value creation, arise. The single-year horizon of traditional pay practice makes no effort to relate longer-term, multi-year cumulative pay with cumulative performance. Finally, compensation tends to take on a piecemeal approach, with new plans and components added every year.
What's needed is a whole new architecture, which sets out the reward philosophy and principles, not just a better performance measure. This also creates a transparent atmosphere where employees and stakeholders are all aware of what can be done in terms of good corporate governance to achieve goals.
The philosophy and objectives of the vast majority of companies can only be reached through a combination of features that effectively create an owner-employee contract to share value creation, such as:
A better single measurement one that captures profit, capital and the cost of capital. Value-based goal-setting multi-year growth goals extend the term of the contract, and thus significantly improve the alignment and leverage between owners and employees. Multi-year accountability this extends management decision horizons and holds cumulative pay with cumulative performance. Equity-like pay-off every rand of value creation is valued equally along a straight line. The result of this is unlimited upside/ downside that guards against erratic short-term behaviour, but also ensures a continuous' motivating payment structure. Effective corporate governance can only be reached by crafting a successful owner-employee contract to share wealth creation. One cannot merely
replace old performance measures, or add a more complete measure. A total compensation strategy change needs to be adopted to unleash the latent power of employee capitalism.
Globalisation has ushered in an era where the traditional dimensions of corporate governance defined within local laws, regulations and national priorities are increasing' being challenged by circumstances and events with large-scale international impacts.
Far too many countries in developing Africa have public and private entities that are presently not participating in any form of compact against corruption.
The ethical infrastructure in South Africa is emerging slowly, but there are still huge black marks lying overhead from the likes of bribery, cultural relativism, 'dumping', and exploitative international investment which has impacted on the physical and social SA environment.
We're all aware of the corruption and fraud in this country, so what measures should be taken to prevent this virus growing across the entire value chain? A proactive, adaptive, defensive strategy needs to be adopted by all, one that will instil social responsibility throughout the South African community.
The overhaul of the 1994 King Report will allow South Africa to be benchmarked against the best governance codes around the world. Hopefully, this means that JSE-listed entities will be staying in South Africa and that international investors see a marked improvement in the previously weak enforcement of corporate governance.
Ideally, it would also make our parastatals attractive privatisation targets with sound governance and ensure that the ihname, shame
and prosecutels attitude is adopted and adhered to in totality.
Compliance can be achieved if skilled journalists freely ply their trade through the media, if investors become more persistent, if aggrieved shareholders have easier access to legal remedies, and if law- breakers are promptly and successfully prosecuted.
Graham Barr, Jos Gerson and Brian Kantor from UCT aptly conclude their 1995 research paper, Shareholders, Agents and Principals: The Case for South Africa's Corporate Governance System, with the following: "The best-governed corporations are those that by definition survive the ''market test'. The best policy is to ensure that the barriers to competition, including competition among different corporate structures and governance systems, are kept at a low level."